Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna
w Kolbuszowej

Do poczytania

  • Co to jest integracja sensoryczna?

    Jako pierwsza pogłębioną pracę nad integracją sensoryczną rozpoczęła Jane Ayres,

    psycholog, terapeuta zajęciowy, profesor i wykładowca akademicki w USA, w latach 60 ubiegłego wieku.

    W oparciu o przegląd literatury z zakresu psychologii rozwojowej oraz uczenia się, neurobiologii, neurofizjologii i własne badania stwierdziła, że istnieją czynniki, występujące tylko u dzieci z dysfunkcjami percepcyjno – motorycznymi lub z dysfunkcjami OUN, które łączą się z określonymi zaburzeniami w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, obejmującymi integrację danych wejściowych z jednego lub kilku systemów sensorycznych. Mają one wpływ na napięcie mięśni, reakcje posturalne, planowanie ruchu, rozwój mowy, zachowanie oraz emocje i funkcje poznawcze. Reakcje na te czynniki mogą być prawidłowe lub nietypowe, są wynikiem procesu przetwarzania danych sensorycznych. Według Jean Ayres integracja sensoryczna jest procesem,dzięki któremu mózg otrzymuje informacje ze wszystkich zmysłów. Rejestruje je, segreguje, rozpoznaje, przesiewa, wzmacnia lub hamuje, a następnie łączy ze sobą oraz wcześniejszymi doświadczeniami i odpowiada adekwatną reakcją na działające bodźce. Jest to proces neurologiczny, o jego przebiegu można się dowiedzieć analizując zachowanie danej osoby. Problemy sensoryczne są rezultatem nieefektywnego przetwarzania neurologicznego. Można je zminimalizować dzięki odpowiednim oddziaływaniom terapeutycznym. Zmysły określa jako układy sensoryczne, aby podkreślić ich połączenia neurologiczne pomiędzy receptorem, drogą doprowadzającą -nerwem, jądrami podkorowymi i ośrodkiem korowym. Uważa, że największe znaczenie mają trzy układy: przedsionkowy, proprioceptywny, dotykowy. Pozostałe systemy, czyli wzrokowy, słuchowy, smakowy i węchowy mają węższe oddziaływanie na centralny układ nerwowy.

    Teoria integracji sensorycznej opiera się na następujących założeniach:

    ludzie wykazują się plastycznością neuronalną,

    rozwój jest warunkowany bodźcami sensorycznymi,

    integralność układu nerwowego umożliwia procesy integracji sensorycznej na różnych poziomach OUN,

    rozwój procesów integracji sensorycznej przebiega sekwencyjnie,

    osoby wykazują reakcje adaptacyjne,

    każdy człowiek ma wewnętrzny popęd sensoryczny.

    Twórczyni teorii początkowo badała i poddawała terapii dzieci ze specyficznymi objawami neurologicznymi, były to dzieci z trudnościami w uczeniu się. Opracowała narzędzia diagnostyczne badające integrację sensoryczną oraz metodę terapii. Na przestrzeni trzydziestoletniej pracy, analizowania wyników badań, kontynuowania ich przez kolejnych naukowców stwierdzono, że odpowiednio wcześnie podjęta terapia SI jest skuteczna w przypadku klasycznych zaburzeń integracji. Pełni rolę terapii wspomagającej w przypadku osób z autyzmem, nadpobudliwością psychoruchową, niepełnosprawnością intelektualną, zespołach uwarunkowanych genetycznie, mózgowym porażeniu dziecięcym.

     

    Klasyfikacja zaburzeń przetwarzania sensorycznego

     

    Aktualnie rozpowszechniona jest klasyfikacja zaburzeń przetwarzania sensorycznego opracowana przez Lucy Jane Miller i jej współpracowników. Wyróżnia się w niej trzy główne kategorie zaburzeń przetwarzania sensorycznego oraz ich podtypy. Są to:

    Zaburzenia modulacji sensorycznej, do nich należą:

    – nadmierna reaktywność sensoryczna – nadwrażliwość,

    – obniżona reaktywność sensoryczna – podwrażliwość,

    – poszukiwanie sensoryczne.

    Zaburzenia dyskryminacji sensorycznej.

    Zaburzenia motoryczne o podłożu sensorycznym. Podtypy:

    – zaburzenia posturalne,

    – dyspraksja.

     

    Modulacja sensoryczna polega na dokonywaniu przez mózg regulacji wejściowych informacji. Pomaga ona w ich dopasowywaniu, równoważeniu i synchronizacji. Przychodzące wrażenia aktywują receptory, powodując proces pobudzania. Jeśli mózg uzna informacje jako nieistotne, hamuje reakcje. W toku przyzwyczajenia uczy się odróżniać informacje i nie reagować na bodźce mało istotne. Zaburzenia modulacji przetwarzania bodźców sensorycznych powoduje problem zgrania czasowego w centralnym układzie nerwowym. Proces hamowania następuje zbyt szybko lub wolno w stosunku do procesu pobudzania.

    Dziecko z szybkim hamowaniem przejawia nadwrażliwość sensoryczną w zakresie jednego lub więcej układów zmysłów. Łatwo się rozprasza, ponieważ jego uwagę zwracają wszystkie bodźce. Jego mózg nie potrafi odróżnić istotnych informacji od obojętnych. Prowadzi to do nadmiernej pobudliwości, unikaniem lub wrogością, zmiennością emocjonalną.

    Zbyt wolne hamowanie powoduje wysoki próg wrażliwości. Osoba potrzebuje wtedy mocnej stymulacji, aby osiągnąć zwykły poziom pobudzenia.

    Poszukiwanie sensoryczne polega na pragnieniu większej stymulacji. Dzieci – poszukiwacze wrażeń lubią stan pobudzania, Potrzebują ruchu, energicznych wrażeń, chętnie podejmują ryzyko. Często mają obniżoną kontrolę impulsów, potrzebę działania.

    Zaburzenia modulacji są często kombinacją nadwrażliwości oraz podwrażliwości. Zmienna reaktywność prowadzi do zaburzeń adaptacyjnych. Często zależy od stopnia zmęczenia, pory dnia, miejsca. Powoduje to trudności w codziennym funkcjonowaniu, łatwą irytację, obniżoną samoregulację emocjonalną.

    Zaburzenia dyskryminacji sensorycznej polegają na trudnościach w różnicowaniu bodźców lub rozumieniu ich znaczenia. Osoba z tym problemem może mieć problemy z uczeniem się nowych umiejętności, chronieniem się, gdyż nie potrafi wykorzystać informacji do celowej, adaptacyjnej reakcji. Posiada słabą świadomość swojego ciała, często upada, nie potrafi się podtrzymać. Doświadcza trudności z wykonywaniem zadań wzrokowo – przestrzennych, różnicowaniem słuchowym. Używa niewłaściwej siły w czasie manipulowania zabawkami, malowania kredkami, co prowadzi do ich łamania lub psucia. Często zaburzenia te współwystępują z podwrażliwością i dyspraksją, ze względu na problemy z dotykiem, ruchem, pozycją ciała

    Zaburzenia motoryczne o podłożu sensorycznym dotyczą problemów związanych z motoryką.

    Zaburzenia posturalne wiążą się z małym napięciem mięśniowym niewłaściwymi wzorcami ruchu, słabszą równowagą oraz koordynacją obustronną. Często są spowodowane niewłaściwą integracją wrażeń przedsionkowych i proprioceptywnych dotyczących ruchu oraz ułożenia ciała w przestrzeni.

    Dyspraksja jest określana jako zaburzenie zdolności do wykonywania precyzyjnych, świadomych ruchów. Jest spowodowana zaburzeniami integracji procesów sensorycznych – dotykowych i proprioceptywnych – w strukturach podkorowych niezbędnych do planowania motorycznego. Powoduje ona, że dziecko jest niezgrabne ruchowo, nie potrafi zorganizować swojego ciała do wykonania celowego ruchu, ma problemy z wykonywaniem precyzyjnych czynności w zakresie samoobsługi, malowania, układania puzzli, manipulowania czy pisania.

     

    Charakterystyka zmysłów i układów

     

    Wyróżnia się 3 bazowe systemy w terapii integracji sensorycznej. Należą do nich

    układ przedsionkowy, propriocepcja i dotyk. Pozostałe zmysły – węch, wzrok, smak, słuch również odgrywają dużą rolę, zwłaszcza w zakresie modulacji i dyskryminacji bodźców sensorycznych.

    Układ przedsionkowy jest podstawowym zmysłem rozwijającym się już w życiu płodowym. Dostarcza informacji na temat siły grawitacji oraz ruchu. Wpływa na bezpieczeństwo grawitacyjne,napięcie mięśni, ruchy i równowagę ciała, koordynację wzrokowo-ruchową, przetwarzanie wzrokowo-przestrzenne i całościową kontrolę sprawnego poruszania się. Jeśli działa sprawnie, nie odczuwa się jego istnienia, jego praca odbywa się automatycznie. Odpowiada za:

    kontrolowanie ruchów związanych z przyspieszeniem liniowym i rotacyjnym działającym na organizm człowieka,

    odbieraniem informacji związanych z działaniem siły grawitacji,

    informowanie OUN o położeniu głowy w stosunku do szyi i reszty ciała oraz otaczającej przestrzeni,

    wyzwalanie odruchów ocznych i koordynacji pracy obu oczu,

    utrzymanie stałego pola widzenia w czasie ruchów głowy,

    rozwój mowy.

    Według J. Ayres wrażenia sensoryczne płynące z wszystkich systemów zmysłowych łączy system przedsionkowy. Nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu mogą mieć charakter podwrażliwości lub nadwrażliwości. Mają ogromny wpływ na aktywność dziecka.

    Podwrażliwość przedsionkowa może objawiać się w nadmiernej potrzebie ruchu obrotowego, słabym utrzymywaniem równowagi, nadmiernym napięciu w kończynach i obniżonym w obrębie ciała i aparatu mowy.

    Nadwrażliwość przedsionkowa występuje jako niepewność grawitacyjna lub nietolerancja ruchu. Niepewność grawitacyjna powoduje lęk przed upadkiem i oderwaniem stóp od podłoża, zaburzenia równowagi, szuranie nogami, niechęć do zeskakiwania, wspinania się, unikanie zabaw na huśtawkach, zjeżdżalniach, karuzelach, trampolinie. Nietolerancja ruchu objawia się negatywną reakcją na szybki ruch obrotowy. Reagują wtedy nudnościami, bólem głowy rozdrażnieniem emocjonalnym, czasem nawet na sam widok kręcącej się karuzeli . Często mają chorobę lokomocyjną. Czasem oba te zaburzenia współwystępują, co jeszcze bardziej ogranicza aktywność dziecka.

     

    Układ propriocepcji czyli czucia głębokiego wpływa na płynność wykonywanych ruchów, wchodzi w skład układu motorycznego. Odbiera informacje z receptorów znajdujących się w mięśniach i stawach, przekazuje do pnia mózgu, i móżdżku, częściowo do kory mózgowej. Dzięki temu możliwe są: płynność wykonania ruchu, jego planowanie i kontrola bez udziału wzroku, świadomość ciała, utrzymywanie prawidłowej postawy oraz poczucie stabilności emocjonalnej. Zaburzenia czucia głębokiego powodują, że ruchy są wolniejsze, niezgrabne. U dzieci powoduje to problemy z samoobsługą, kontrolowaniem siły mięśni potrzebnych do wykonania precyzyjnych czynności np. prawidłowym chwytem pisarskim, siłą nacisku palców na przybory pisarskie, uprawianiem sportu.

    Objawy nadwrażliwości proprioceptywnej to:

    niechęć do przytulania się i bycia dotykanym przez innych, podawania dłoni na przywitanie,

    złe samopoczucie w środkach lokomocji,

    duża reaktywność na zmiany ciśnienia atmosferycznego.

    Podwrażliwość czucia głębokiego objawia się poprzez:

    nienaturalne wyginanie palców , machanie i potrząsanie rękoma, mocne splatanie rąk, zaciskanie dłoni,

    osłabiona reakcja na ból,

    hiperaktywność,

    niszczenie zabawek i przedmiotów z powodu braku kontroli nad siłą własnego dotyku,

    u małych dzieci tendencja do gryzienia i szczypania siebie lub innych, celowe wpadanie na innych,

    uderzanie ciałem o różne powierzchnie.

     

    Układ dotykowy odbiera informacje za pomocą mechanoreceptorów umieszczonych na skórze. Bodziec, po pobudzeniu receptorów dotykowych za pomocą aksonu, trafia do kolejnych ośrodków układu nerwowego wzdłuż aksonu. Odbierana przez system nerwowy intensywność bodźca zależy od jego siły i ilości pobudzonych receptorów. Występują dwie komponenty systemu dotykowego: obronny i różnicujący. U niemowląt dominuje system obronny, mający na celu przetrwanie,stawianie w stan gotowości organizmu w reakcji na potencjalne zagrożenie. Począwszy od okresu przedszkolnego powinna pojawić się przewaga systemu dyskryminacyjnego. Pozwala on na identyfikację dotykanych obiektów, ich wielkości, kształtu, faktury, temperatury i hamuje czynności systemu defensywnego.

    System dotykowy wpływa na zachowania społeczne oraz emocjonalne dziecka, podejmowane działania, reakcje obronne lub eksplorację otoczenia.

    Charakterystyczne zaburzenia w tej kategorii to nadwrażliwość lub podwrażliwość dotykowa.

    Nadwrażliwość objawia się między innymi:

    niechęcią do noszenia nowych ubrań, nietolerancja obcisłych ubrań lub metek,

    postawa wycofująca przy próbach fizycznego kontaktu, unikanie tłumu lub zabaw grupowych wymagających bliskości,

    niechęć do chłodnej pościeli, podmuchu wiatru na ciele, zdejmowania butów,

    ubieranie się od stóp do głów,

    unikanie pewnych faktur, malowania palcami, zabaw w piasku, brudzenia rąk,

    nietolerancja określonych konsystencji potraw, temperatury, i smaku, trudności z gryzieniem lub żuciem.

    Objawy podwrażliwości:

    pocieranie, głaskanie, skubanie różnych części ciała, rozdrapywanie ran,

    dotykanie różnych powierzchni, ocieranie się o ściany, pocieranie się różnymi materiałami,

    tendencja do rozbierania się, chodzenia boso lub nago,

    szukanie wrażeń cieplnych.

     

    Układ słuchowy pełni podwójną funkcję jako narząd słuchu i równowagi. Jean Ayres opisywała centralne zaburzenia słuchu jako dysfunkcje percepcji słuchowej. Dlatego dzieci nią dotknięte, pomimo prawidłowego słuchu, funkcjonują tak jak przy niedosłuchu w wyniku nieprawidłowego przetwarzania bodźców słuchowych, nieprawidłowej modulacji sensorycznej. Przy: nadwrażliwości słuchowej charakterystyczne objawy to:

    zatykanie uszu rękami,

    lęk przed tłumem,ruchem ulicznym, burzą, silnym deszczem lub wiatrem,

    lekki sen i trudności w zasypianiu,

    słuchanie wydawanych przez siebie dźwięków,

    uciekanie od hałasów i niespodziewanych dźwięków.

    Objawy podwrażliwości słuchowej to:

    przykładanie do ucha wibrujących przedmiotów,

    ostukiwanie przedmiotów, rzucanie nimi,

    trzaskanie drzwiami, wydawanie głośnych okrzyków,

    wsłuchiwanie się w głośne dźwięki np. hałas uliczny, działającą pralkę, odkurzacz, suszarkę.

    Czasem niektóre dzieci prezentują niekonsekwentny sposób objawy obu zaburzeń modulacji.

    W przypadku osób z autyzmem częste jest poszukiwanie bodźców, tzw. biały szum. Przejawia się to w uderzaniu się rękami w głowę lub uderzaniu nią o różne powierzchnie, kołysaniu się, wsłuchiwaniu w dźwięki wydawane przez siebie lub płynące z własnego ciała.

    Dysfunkcje układu słuchowego wiążą się z nieprawidłowym funkcjonowaniem przedsionka. Często prowadzą do zaburzeń mowy i komunikacji językowej, pośrednio negatywnie wpływając na rozwój społeczny oraz poznawczy.

     

    Układ wzrokowy jest najbardziej wyspecjalizowanym zmysłem, znajduje się wyżej w hierarchii zmysłów niż słuch. Widzenie ma charakter wielozmysłowy. Jest ono związane z poziomem rozwoju, koordynacją ruchową,schematem ciała, orientacją przestrzenną i kierunkową, reaktywnością układu nerwowego. Sprawne działanie zmysłu wzroku jest ściśle powiązane z układem przedsionkowym, proprioceptywnym, dotykowym. Przetrwałe odruchy- toniczny odruch błędnikowy,symetryczny i asymetryczny odruch szyjny powodują nieprawidłowe funkcjonowanie układu wzrokowego.

    W zależności od wieku obserwuje się wielorakie symptomy zaburzeń widzenia. Przejawami nadwrażliwości może być:

    mrużenie, tarcie i zamykanie oczu, unikanie jaskrawego, migoczącego światła,blasku słońca,

    uchylanie się przed obiektami zmierzającymi w jego kierunku.

    Objawy zaburzonej modulacji o charakterze podwrażliwości to:

    wpatrywanie się w słońce, jaskrawe światło,

    nie reagowanie na zbliżające się przedmioty,

    nie zauważanie zmian w otoczeniu,

    nadmierne wpatrywanie się w przedmioty, twarze.

    Zaburzona dyskryminacja sensoryczna sprawia, że osoba nie postrzega tego, co widzi.

    Może mieć problem z tworzeniem zbiorów w oparciu o kolor, kształt, symbol, rozróżniać przedmiotów z pierwszego i drugiego planu, źle odczytywać wyraz twarzy, co wpływa na interakcje społeczne.

     

    Zmysł powonienia jest bardzo czuły i wrażliwy. Najszybciej z pozostałych układów wysyła bodźce do mózgu. Wiąże się z rozwojem postrzegania, mową, koncentracją, generowaniem emocji i organizowaniem pamięci. Rozwija się już w życiu płodowym. Po urodzeniu stanowi główne źródło doznań zmysłowych. Pomagają w przystosowaniu się do środowiska zewnętrznego. Rozwija do dwudziestego roku życia.

    Zmysł węchu ma największe znaczenie w rozpoznawaniu smaków. Jest czulszy od zmysłu smaku, pełni wobec niego nadrzędną rolę. Głównym organem obu zmysłów jest nos, co sprawia, że węch i smak stanowią integralną całość.

    Smak pokarmu zależy w dużym stopniu od odbieranych wrażeń węchowych. Właściwym ośrodkiem zmysłu smaku jest język, na którym rozmieszczone są kubki smakowe. Zmysł smaku pomaga odróżnić rzeczy jadalne od niejadalnych, smaczne od niesmacznych. Wiąże się z pamięcią emocjonalną. Ma silne powiązanie z rozwojem mowy, gdyż angażuje mięśnie potrzebne zarówno do ssania, picia, jedzenia jak i artykułowania dźwięków. Czucie smaku to kombinacja, służące zarówno do bodźców zapachowych, smakowych i dotykowych. Udowodniono, że u osób z nadwrażliwością węchowo – smakową występują trudności w skupieniu uwagi w otoczeniu, w którym czują zapach odbierany jako nieprzyjemny. Neutralne dla innych zapachy u nich mogą wywoływać m.in. mdłości, nerwowość, agresję, silny dyskomfort.

     

    Jeśli u dziecka występują pojedyncze objawy zaburzeń integracji sensorycznej, nie jest to powód do paniki i przeprowadzenia diagnozy funkcjonowania przetwarzania sensorycznego, mieści się w granicach normy rozwojowej. Terapia jest potrzebna wówczas, jeżeli posiadane trudności zaburzają funkcjonowanie psychoruchowe i samoregulację emocjonalną dziecka, co prowadzi do trudności w aklimatyzacji w nowych miejscach,, łamania norm i zasad grupowych, unikania pewnych bodźców, wzrokowych, zapachowych, dotykowych, węchowych, smakowych.

     

    Artykuł opracowała

    Agnieszka Tyczka – psycholog, terapeuta SI

     

    Bibliografia:

    Grzywniak C.: Nieprawidłowa integracja sensoryczna jako składowa zaburzeń psychicznych występujących zarówno u dzieci jak i u młodzieży oraz dorosłych, Psychiatria, tom 13, nr3/2016.

    Kranowitz C. S. : Nie – zgrane dziecko. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego – diagnoza i postępowanie, Gdańsk: Harmonia Universalis, 2012.

    Kuleczka – Raszewska M., Markowska D. : Uczę się poprzez ruch. Program terapii dla dzieci autystycznych i z niepełnosprawnością ruchową, Gdańsk: Harmonia Universalis, 2012.

    Odowska – Szlachcic B.: Terapia integracji sensorycznej. Ćwiczenia usprawniające bazowe układy zmysłowe i korygujące zaburzenia planowania motorycznego. Zeszyt 1, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia, 2022.

    Odowska – Szlachcic B.: Terapia integracji sensorycznej. Strategie terapeutyczne i ćwiczenia stymulujące układy: słuchowy, węchu i smaku oraz terapia światłem i kolorami. Zeszyt 2, Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia, 2020.

    Przyrowski Z.: Integracja sensoryczna. Teoria, diagnoza, terapia, Warszawa: Empis & Sensum Mobile, 2019.

    Przyrowski Z.: Kliniczna obserwacja. Podręcznik, Warszawa: Empis & Sensum Mobile, 2015.

     

     

     

  • Co to jest doradztwo zawodowe?

    Doradztwo zawodowe jest przeznaczone dla wszystkich.

    Mogą z niego korzystać dzieci, uczniowie oraz ich rodzice, studenci, jak i osoby już pracujące lub bezrobotne. Doradca zawodowy ma za zadanie pomóc w podjęciu decyzji odnośnie wyboru właściwego kierunku kształcenia, zawodu lub pracy. W ostatnich latach przedmiot „doradztwo zawodowe” znalazł się w programach nauczania zarówno szkół podstawowych, jak
    i ponadpodstawowych. Zajęcia i spotkania z doradcą zawodowym mogą odbywać się indywidualnie lub w grupach. Doradca zawodowy pomaga w odkryciu mocnych i słabych stron, rozpoznaniu predyspozycji zawodowych, cech osobowości, niezbędnych w podejmowaniu decyzji edukacyjno – zawodowych. Dostarcza również informacji na temat aktualnych trendów
    i wymagań na rynku pracy.

    DORADZTWO ZAWODOWE – DLACZEGO WARTO SKORZYSTAĆ?

             Spotkania i zajęcia z doradcą zawodowym sprzyjają ugruntowaniu wiedzy o sobie, poznaniu własnego potencjału i predyspozycji, przynoszą korzyści uczniom, zwłaszcza niezdecydowanym, doświadczającym wątpliwości i rozterki związane z przyszłym wyborem szkoły, zawodu, studiów pracy. Doradztwo zawodowe jest szczególnie ważne w szkołach. Pomoc w nakierowaniu na odpowiedni zawód młodych osób może zapobiec dokonaniu nieadekwatnych wyborów życiowych.

    Dlaczego warto?

    1. Zajęcia z doradcą z doradcą zawodowym pozwalają na poznanie swoich mocnych stron. Specjalista określa kompetencje uczniów, a tym samym zostają określone zainteresowania i predyspozycje danej osoby.
    2. Spotkanie z doradcą zawodowym pomaga w zaplanowaniu ścieżki edukacyjno – zawodowej czyli planu działania, tj. co należy zrobić, aby osiągnąć zamierzony cel.
    3. Dzięki pomocy specjalisty jesteśmy w stanie usystematyzować swoje wartości i preferencje. Pod uwagę bierze się również osobowość ucznia, indywidualne cechy temperamentu oraz stan zdrowia.
    4. Doradca zawodowy może również pomóc w tworzeniu CV, listu motywacyjnego, ćwiczeniu umiejętności autoprezentacji Oprócz tego wspomaga przy tworzeniu różnorodnych dokumentów niezbędnych do rekrutacji i staraniu się o pracę, w przygotowaniu się do rozmowy kwalifikacyjnej.

    KILKA RAD DLA UCZNIÓW

    • Pamiętajcie, że dobry wybór to zgodny z zainteresowaniami, predyspozycjami, ale także taki, na który, będzie w przyszłości zapotrzebowanie na rynku pracy. To, co może pomóc podjąć decyzję o wyborze szkoły to informacje zebrane w kilku grupach tematycznych:
    • wiedza o samym sobie – zainteresowania, predyspozycje psychofizyczne, stan zdrowia,
    • wiedza o zawodach – zakres obowiązków, czynności zawodowe, jakie trzeba będzie wykonywać, wymagania i kwalifikacje, jakie trzeba zdobyć,
    • wiedza o systemie kształcenia i sieci szkół,
    • wiedza o rynku pracy – lokalnym, krajowym, globalnym.

     Aby dokonać właściwego wyboru należy przede wszystkim dobrze poznać samego siebie, czyli własne:

    • Zainteresowania (np. humanistyczne, matematyczne, przyrodnicze, techniczne, sportowe).
    • Uzdolnienia i umiejętności (np. językowe, artystyczne, sportowe, naukowe, mechaniczne).
    • Cechy charakteru i temperament.
    • Stan zdrowia.
    • Odporność na stres i trudne sytuacje.

     Czynniki mające wpływ na dokonanie wyboru szkoły:

    • poziom kształcenia w szkole,
    • atmosfera, jaka panuje w szkole,
    • oferta pozalekcyjna,
    • osiągnięcia, jakimi szkoła może się pochwalić,
    • lokalizacja i dojazd,
    • opinia znajomych, kolegów, koleżanek (ważne, co mówi się w środowisku lokalnym o danej szkole),
    • uzyskanie konkretnych umiejętności, certyfikatów,
    • własne osiągnięcia szkolne i motywacja do nauki,
    • szanse znalezienia w przyszłości dobrej pracy,
    • sytuacja materialna rodziny.

     Zawody przyszłości, które będą najbardziej poszukiwane na polskim rynku pracy od 2023 roku

    • Specjalista z branży IT
    • Biotechnolog
    • Logistyk
    • Inżynier elektrotechnologii
    • Lekarz / Pracownik usług medycznych
    • Trener / Dietetyk
    • Specjalista ds. finansowych / Doradca ds. finansów osobistych
    • Analityk big data / Data scientist
    • Grafik komputerowy
    • Pracownik naukowy
  • Warunki i formy przeprowadzenia egzaminów zewnętrznych dla uczniów z autyzmem

    Dostosowanie form egzaminu polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy dostosowanych do potrzeb i możliwości zdających.

    Dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu polega między innymi na:

    • zminimalizowaniu ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym ucznia,
    • zapewnieniu uczniowi miejsca pracy odpowiedniego do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych,
    • wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych,
    • odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminu,
    • ustaleniu zasad oceniania rozwiązań zadań wykorzystywanych do przeprowadzania egzaminu, uwzględniających potrzeby edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia,
    • zapewnieniu obecności i pomocy w czasie egzaminu nauczyciela wspomagającego ucznia w czytaniu lub pisaniu lub specjalisty, jeżeli jest to niezbędne do uzyskania właściwego kontaktu z uczniem lub pomocy w obsłudze sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych.

     

    1. Sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu pisemnego

     

    Uczniowie ze spektrum autyzmu, w tym z Zespołem Aspergera otrzymują arkusz dostosowany do dysfunkcji, który uwzględnia: przedłużenie czasu oraz uprawnianie do nieprzenoszenia odpowiedzi na kartę odpowiedzi (egzamin ósmoklasisty). Czas pracy zapisany na stronie tytułowej arkusza jest obowiązujący (nie wymaga przedłużenia). Do arkuszy z języków obcych nowożytnych dołączona jest płyta CD z dostosowanym nagraniem, tj. z wydłużonymi przerwami na zapoznanie się z zadaniami sprawdzającymi rozumienie ze słuchu i ich wykonanie.

    Dozwolona jest obecność w sali osoby niezbędnej dla uzyskania właściwego kontaktu ze zdającym oraz/lub pomocy w obsłudze specjalistycznego sprzętu i środków dydaktycznych. Uczeń ma prawo do korzystania z pomocy nauczyciela wspomagającego przy odczytywaniu poleceń i tekstów oraz przy zapisywaniu odpowiedzi (możliwe tylko wtedy, gdy w toku edukacji uczeń został wdrożony do takiej współpracy z nauczycielem). Jeżeli zdający korzysta z pomocy nauczyciela wspomagającego w czytaniu i/lub pisaniu, przebieg egzaminu musi być rejestrowany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. Zapis dźwiękowy stanowi integralną część pracy egzaminacyjnej.Nauczyciel wspomagający lub specjalista z zakresu danego rodzaju niepełnosprawności, może wchodzić w skład zespołu nadzorującego jako jeden z nauczycieli.

    Miejsce pracy powinno być dostosowane do dysfunkcji zdającego. Egzamin odbywa się w oddzielnej sali, jeżeli zdający korzysta z co najmniej jednego z następujących dostosowań:

    • korzystanie z urządzeń technicznych,
    • korzystanie z płyty CD z dostosowanym nagraniem w przypadku egzaminu z języka
      obcego nowożytnego,
    • udział nauczyciela wspomagającego (członka zespołu nadzorującego) w czytaniu i/lub pisaniu,
    • czas przedłużony o dodatkowe przerwy.

    Uczeń może zapisywać odpowiedzi do zadań na komputerze, jeżeli w toku edukacji został wdrożony do tej formy pracy. Dostosowanie możliwe wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie i dokonanie prawidłowej oceny pracy egzaminacyjnej lub gdy zdający posługuje się alternatywnymi i wspomagającymi metodami komunikacji.

     

    1. Sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ustnego (egzamin maturalny)

     Przedłużenie egzaminu z języka polskiego, nie więcej niż o 15 minut i przeznaczenie go na przygotowanie do wypowiedzi i/lub egzamin (wypowiedź monologową oraz rozmowę z zespołem przedmiotowym).

    • Przedłużenie czasu przeprowadzenia egzaminu z języka obcego nowożytnego – nie więcej niż o 15 minut.
    • Uczeń ma prawo przygotować wypowiedź z języka polskiego, języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego na piśmie. Dostosowanie możliwe jest tylko wtedy, gdy zdający nie jest w stanie sformułować wypowiedzi ustnej.
    • Możliwe jest również uzupełnienie wypowiedzi ustnej zapisem sporządzonym przez zdającego.
    • Dozwolona jest obecność w sali osoby niezbędnej do uzyskania właściwego kontaktu ze zdającym i/lub do obsługi potrzebnego sprzętu, w porozumieniu z dyrektorem właściwej okręgowej komisji egzaminacyjnej.
    • Wypowiedź ustna może być przekazana przez nauczyciela wspomagającego, który rozumie wypowiedź zdającego, jeżeli w toku edukacji zdający został wdrożony do takiej współpracy z nauczycielem.
    • Zastosowanie przekazanych przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną zasad oceniania wypowiedzi uwzględniających dysfunkcje.

    Jak przygotować uczniów do egzaminów?

    Przygotowanie uczniów klas ósmych szkół podstawowych oraz uczniów klas maturalnych do zbliżających się egzaminów zewnętrznych to dla nauczycieli duże wyzwanie. Wyjątkowo trudne może wydawać się przygotowanie uczniów ze spektrum autyzmu. Poniżej przygotowane zostały wskazówki, które mogą okazać się pomocne w tym procesie.

    1. U podstaw wszelkiego uczenia się leży pozytywna samoocena i wiara we własne możliwości. Warto je wzmacniać u uczniów, ponieważ wysoka samoocena i wiara w siebie nie są dziedziczone, lecz wyuczone. Dzieci tworzą go poprzez doświadczenia zdobywane każdego dnia a nauczyciele mają duży wpływ na budowanie pozytywnego wizerunku siebie przez ucznia. To, co nauczyciel przekazuje swoim uczniom, bezpośrednio wpłynie na ich możliwości uczenia się i sukces.
      Warto stworzyć system dodatnich wzmocnień i nagród wspomagających ucznia w jego uczeniu się. Skuteczne jest posługiwanie się pozytywnym, afirmującym językiem:
      • To duże/największe Twoje osiągnięcie,
      • Jesteś bardzo systematyczny,
      • Jestem z Ciebie dumna
      • Cieszę się, że oddałeś zadanie na czas,
      • Gratuluję, jeżeli nadal będziesz pracować tak ciężko/systematycznie, powinno Ci się powieść
      • Dobra robota, potrafisz…
      • Doskonale wykonane zadanie, dziękuję,
      • Pracujesz naprawdę szybko/rzetelnie,
    2. Podczas lekcji można stosować techniki relaksacyjne i zachęty do działania:
      • Naucz relaksowania się i radzenia sobie ze stresem
      • Naucz gimnastyki umysłu – np. ćwiczenia naprzemienne, rysowanie dwiema rękami, kreślenie „leniwych” ósemek,
      • Pomóż, jak skupiać się na pozytywnych myślach i przekonaniach,
    3. Wysokie oczekiwania należy stawiać w sposób umiarkowany, stale informować uczniów, czego już dokonali, a czego od nich się oczekuje, informacja zwrotna ma być drogą do umacniania ucznia w tym, co robi dobrze i pokazywać mu kierunek jego rozwoju.
    4. Należy pamiętać o właściwym wprowadzaniu lekcji – np. Zapiszcie teraz wszystko, co już wiecie na ten temat… aby uczniowie mogli sięgnąć do pamięci długotrwałej i wydobyć potrzebną im wiedzę na zadawany temat. Nie warto odpytywać, tylko poprosić aby podzielili się tą wiedzą, wtedy zapewnione zostanie bezpieczeństwo tych uczniów, którzy takiej wiedzy na mają. Dokonana zostanie  tym samym szybka powtórka i diagnoza tego, co już wiedzą.
    5. Zawsze pożyteczne jest zaczynanie od ogólnego zarysu tematu i całości lekcji – co ich dziś czeka, oraz spodziewanych wyników: po zakończeniu lekcji będziecie wiedzieć, umieć…
    6. Pomocne jest dzielenie tematu lekcji na kilka zagadnień, części. Człowiek potrafi zapamiętać 7 części (+/-2).
    7. Warto pobudzać do pracy obie półkule mózgowe, przekazuj informacje obrazem, poprzez pomoce wizualne, dyskusje, itp. Czas pracy nad jednym zadaniem to 2 minuty zależnie od wieku i możliwości uczniów. Zawsze należy robić krótką przerwę i podsumowanie(utrwalasz).
    8. Zadbanie o okazje do zaprezentowania przez uczniów nowej wiedzy.
    9. Wskazane jest uczynienie z powtórek codziennej praktyki. Pamiętajmy, że 80% nowych informacji zostaje utraconych w ciągu 24 godzin, jeśli nie są powtarzane. Najlepiej wprowadzać powtórki po zakończeniu każdej lekcji i na początku następnej (prawo początku i końca)
    10. Zachęcanie do stosowania mapy pamięci do sporządzania notatek – co sprzyja kojarzeniu informacji, zachęca do ich własnych sposobów rozumienia przerabianego materiału (mapę zawsze można uzupełnić w prosty sposób), stosowanie kolorowych kredek lub mazaków pobudza procesy twórcze i pamięciowe.
    11. Nauczenie uczniów gospodarowania własnym czasem – warto opracować z nimi plan dnia: kiedy są na lekcji, kiedy odpoczywają, kiedy sobie powtarzają i odrabiają zadania.
    12. Warto pomóc uczniom odkryć swój ulubiony sposób uczenia się. Warto omówić z uczniami ich sposoby uczenia się i pomóc lepiej się zorganizować w pracy umysłowej.
    13. Należy pamiętać, że Trening czyni mistrza. Jeśli uczniowie (szczególnie osoby z ASD) kilkakrotnie zmierzą się z próbnymi formami egzaminu, wówczas ten właściwy egzamin nie będzie niczym nowym, nieznanym i przerażającym. Znając jego formę i przebieg będą mogli skuteczniej opanować negatywne emocje i skupić się na pracy umysłowej.

     

    Załączniki

     

    Egzamin ósmoklasisty

    Uprawnieni
    do dostosowania

    Uczniowie z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera

    Podstawa
    uprawnienia

    Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

    Oznaczenie arkusza

    O-200

     

    Czas trwania egzaminu
    z przedmiotów

    Język polski

    Matematyka

    Język obcy

    do 180 minut

    do 150 minut

    do 135 minut

     

    Uprawnieni
    do dostosowania

    Uczniowie z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera

    Podstawa
    uprawnienia

    Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

    Oznaczenie arkusza

    E-200

    Egzamin maturalny (część pisemna)

    Przedmiot

    Poziom

    Czas trwania w minutach

    Język polski

    Poziom podstawowy

    do 200

    Poziom rozszerzony

    do 210

    Matematyka

    Poziom podstawowy

    do 200

    Poziom rozszerzony

    do 210

    Języki obce nowożytne

    Poziom podstawowy

    do 150

    Poziom rozszerzony

    do 180

    Poziom dwujęzyczny

    do 210

    Języki mniejszości narodowych

    Poziom podstawowy

    do 200

    Poziom rozszerzony

    do 210

    Historia, wiedza o społeczeństwie, biologia, chemia, fizyka, geografia,
    filozofia, historia muzyki
    historia sztuki, język łaciński
    i kultura antyczna

    Poziom rozszerzony

    do 210

    oprac.  Justyna Pomykała (psycholog, specjalista z zakresu autyzmu), Izabela Halat-Wójcicka (psycholog, specjalista WWRD), Paulina Machowska (pedagog, specjalista z zakresu autyzmu)

  • Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie.

    Czy z dzieckiem powinno się rozmawiać o wojnie?

     

    Z młodymi osobami powinno się rozmawiać, na różne tematy.  Niezależnie od ich wieku, zainteresowań i aktywności w poznawaniu otaczającego go świata. Dzieci, które są doskonałymi obserwatorami z pewnością zauważyły, że w ostatnim okresie ,,coś,, się dzieje. Widzą  przelatujące nad naszym miastem śmigłowce i pojawiające się na drogach pojazdy wojskowe. Słyszą rozmowy rodziców, dziadków i odbierają pojawiającą  się w ich zachowaniu nerwowość. Na pewno w ostatnich dniach słowo wojna słyszały wiele razy. Miejmy jednak świadomość, że dla większości starszych dzieci i nastolatków nie jest to nowe pojęcie. Takie słowa jak walka, wróg, broń, bombardowanie znają nie tylko z lekcji historii ale przede wszystkim z gier komputerowych, w których przecież toczą bitwy i zabijają przeciwników. Stąd też wiedzą jakie mogą być konsekwencje wykorzystywania broni i mają już swoje wyobrażenie wojny.

    Dlatego musimy nazwać aktualne wydarzenia i wyjaśnić im to dlaczego, my dorośli tak dużo o tym mówimy. Dlaczego to co dzieje się na świecie wzbudza w nas tak wiele emocji, czego się obawiamy i jaki może mieć to dla nas konsekwencje. Warto  skonfrontować ich wiedzę i wyobrażenia z obecną rzeczywistością.

     

    1. Jak rozmawiać z dzieckiem o wojnie

     

    Planując przeprowadzenie z dzieckiem trudnej rozmowy (niezależnie od tematu) należy zadbać o właściwe miejsce i czas. Powinniśmy zapewnić sobie i dziecku spokój, wyeliminować wszelkie „rozpraszacze” uwagi, niepotrzebny pośpiech. Nasza postawa powinna być dla dziecka sygnałem, że tę rozmowę i jego traktujemy poważnie.

    Treść przekazywanych przez nas informacji powinna opierać się na faktach, bowiem nawet trudne informacje, o ile są przekazane przez bliskich, wiele wyjaśniają i budują poczucie bezpieczeństwa. Unikajmy niesprawdzonych komunikatów. Co ważne, nie musimy mówić dzieciom wszystkiego co wiemy, część informacji, jeśli uznamy że są nieodpowiednie dla naszych dzieci, możemy przemilczeć.

    Rozmawiajmy z dziećmi adekwatnie do ich wieku i możliwości. Im dziecko starsze, tym nasze wypowiedzi mogą być bardziej szczegółowe i dokładniejsze. Zawsze starajmy się używać zrozumiałego języka i odpowiadać na rodzące się pytania, nawet jeśli dotyczą tej samej sprawy lub się powtarzają, nigdy nie zostawiajmy dziecięcych pytań bez odpowiedzi.

     W rozmowie o wojnie warto również podkreślać, że świat jest zróżnicowany i że są inni ludzie, którzy chcą  zapobiec dalszym walkom, że dbają o nasze bezpieczeństwo.

     

    1. Czy jest jakaś granica wiekowa , do której nie należy rozpoczynać tego tematu.

     

         Nie ma konkretnej granicy wieku. Jeśli nasz przedszkolak zachowuje się tak jak zawsze, jest w pozytywnym nastroju, to nie ma takiej potrzeby, by samodzielnie rozpoczynać temat. Natomiast jeśli mamy świadomość, że dziecko mogło gdzieś się spotkać z informacjami o inwazji, powinniśmy rozeznać jaką wiedzę posiada. W tym celu warto zadać ogólne pytanie o wojnę. Jeśli dziecko nie będzie zainteresowane tematem, powie o tym. Jednak będzie miało świadomość, że może porozmawiać z rodzicem, gdy tylko poczuje taką potrzebę.

     

    1. Czy wyłączać wiadomości i ucinać rozmowy na temat wojny w obecności dziecka?

     

    Dorośli powinni małe dzieci izolować od telewizyjnych przekazów o wojnie, bo choć jeszcze nie rozumieją słownego przekazu dziennikarzy, to zapamiętują obrazy i dźwięki.  Widok wybuchów, ofiar, żołnierzy, bombardowania może mocno zapisać się w ich świadomości i powrócić np, w postaci nocnego koszmaru, wzmożonego napięcia emocjonalnego czy nieuzasadnianych reakcji lękowych. Starszym nie zakazywać ale i nie zachęcać. Raczej nie prowadzić przy dzieciach dyskusji o sytuacji politycznej, o tym co może zdarzyć się w przyszłości. Unikać katastroficznych wizji i wzbudzania niepotrzebnego niepokoju. Rozmawiać, tłumaczyć, wspólnie obejrzeć wiadomości czy przeczytać artykuł i później wyjaśnić wszelkie wątpliwości. Nie pozostawiać ich samych z tymi informacjami, bez naszego wsparcia w ich zrozumieniu i bez odpowiedzi na pytania. Dzieci powinny też wiedzieć, że zawsze mogą do nas przyjść – a my jesteśmy gotowi na rozmowę z nim. 

     

    1. Czy mówić mu jakie są następstwa wojny?

     

    Rozmawiając z dziećmi o wojnie trudno uniknąć tego aspektu. Ale zamiast skupiać się na zniszczeniach i cierpieniach ofiar można mówić o tym co dobrego dzieje wokół Ukrainy. Pokazywać jak krzywda jednego narodu zjednoczyła inne państwa i że nawet w tak trudnej  sytuacji może ono liczyć na ich pomoc. Podkreślić fakt , ze nie pozostało samo.  Rozmawiać o tym  w jaki sposób ludzie angażują  się w pomoc uchodźcom i dlaczego to jest takie ważne. Mówić o doświadczanych własnych emocjach. Można wspólnie z dzieckiem zastanowić się co my możemy zrobić i choćby w symboliczny sposób wyrazić  swoją  solidarność. Takie informacje  wzmocnią w dziecku poczucie bezpieczeństwa,  pozwolą uwierzyć, iż mimo tego, że są ,,źli” ludzie, którzy wywołali tę wojnę to na świecie, jest znacznie więcej tych dobrych, gotowych do pomocy w każdej, nawet zagrażającej sytuacji zbrojnej.

     

    1. Jak wspierać dziecko w tym trudnym czasie?

     

    Pierwszym i najważniejszym wsparciem dla dziecka i jego poczucia bezpieczeństwa jest opanowany i spokojny rodzic. Na pewno nie pomożemy naszemu dziecku, jeśli będziemy zdenerwowani, albo podejmując pod wpływem paniki nieracjonalne działania. To zrozumiałe, że śledząc informacje dotyczące wydarzeń na Ukrainie czujemy lęk, niepokój czy też złość.  Niestety te wszystkie negatywne emocje odbijają się bezpośrednio na dzieciach, które są doskonałymi obserwatorami. Małe dzieci nawet jak nie rozumieją, co się dzieje, to obcując ze zdenerwowanymi rodzicami, chłoną takie emocje, mogą czuć się zdezorientowane i przerażone.

     Kolejną ważną kwestią jest uświadamianie naszym podopiecznym, że są takie sytuacje, w których mogą odczuwać strach, być smutne i są to normalne uczucia. Pokazujmy, że emocje nie muszą dezorganizować pracy, nauki czy wykonywania innych obowiązków.

    Aby ułatwić młodej osobie opanowanie się można zastosować m.in. technikę aktywnego słuchania. Skuteczne mogą okazać się różne formy bajek, ćwiczenia relaksacyjne, treningi uważności. Dobrym sposobem pomagającym dzieciom się rozluźnić są wspólne gry i zabawy, aktywność ruchowa, czy też drobne przyjemności, które poprawią nastrój i będą źródłem pozytywnych przeżyć.

     Bardzo pozytywny wpływ  będzie miało również zachowanie dotychczasowego rytmu dnia dziecka ze znanymi rytuałami i sposobami spędzania czasu. Warto  skupiać uwagę swoją i dziecka na bieżących i codziennych sprawach, na tym co nas czeka tu i teraz. Aktywnie angażowanie w wypełnianie dotychczasowych obowiązków i realizowanie tego co było zaplanowane (np. obowiązki domowe, lekcje, dodatkowe zajęcia, zakupy, spotkania w gronie rodziny i znajomych itp.).

    Często starsze dzieci i nastolatkowie w obliczu wojny i jej okrucieństwa czują się bezradni i bierni. W takim przypadku warto zaproponować i umożliwić aktywne zaangażowanie się w pomoc osobom, z terenów ogarniętych wojną (np. udział w zbiórce pieniędzy, żywności i innych potrzebnych środków, pokojowych marszach lub wspólnotowych modlitwach o pokój itp.).

     

    Opracowały;

    Justyna Pomykała – psycholog

    Izabela Halat-Wójcicka

  • PUŁAPKI W SIECI (wskazówki dla rodziców i ich dzieci)

     Niezwykle ważna jest rozmowa z dzieckiem na temat bezpieczeństwa i zagrożeń w sieci. Dwa największe z nich to szkodliwe treści oraz cyberprzemoc.

    Szkodliwe treści to materiały, które mogą mieć negatywny wpływ na rozwój i psychikę dzieci i młodzieży. Dzieci mogą na nie trafiać celowo lub przypadkowo, np. poprzez mylne wyniki wyszukiwania, spam czy reklamę.

     Do szkodliwych treści zazwyczaj zalicza się:

    • treści pornograficzne, w tym materiały prezentujące relacje seksualne z wykorzystaniem przemocy oraz nietypowe i dewiacyjne zachowania seksualne;
    • treści prezentujące przemoc i okrucieństwo, np. w filmach bądź brutalnych grach komputerowych;
    • treści promujące zachowania autodestrukcyjne – samookaleczenia lub samobójstwa, bądź zachowania szkodliwe dla zdrowia, np. wyniszczające diety (tzw. ruch pro-ana), zażywanie narkotyków lub dopalaczy;
    • treści dyskryminacyjne, nawołujące do wrogości lub nienawiści wobec różnych grup społecznych, narodowościowych, religijnych lub osób.

    Wpływ na dzieci:

    • kontakt z takimi treściami często powoduje wystąpienie wysokiego poziomu negatywnych emocji oraz zaburza prawidłowy rozwój i obniża poczucie bezpieczeństwa dziecka,
    • Pornografia oglądana przez dzieci i młodzież może kształtować w nich fałszywe poglądy na sferę seksualności i stanowić wypaczoną edukację seksualną. Wyniki badań potwierdzają, że częsty kontakt dzieci z tego rodzaju treściami może prowadzić do problemów w sferze seksualności w późniejszym wieku
    • Wyniki wielu badań potwierdzają także, że kontakt z przekazami pełnymi przemocy, np. poprzez gry komputerowe, może mieć negatywny wpływ na psychikę dzieci i prowadzić do większej tolerancji na przemoc lub wręcz agresji

    Co to jest cyberprzemoc?

    Według definicji, cyberprzemoc to seria agresywnych zachowań, celowo i regularnie skierowanych przeciwko bezbronnej osobie.

    Jak wymienia prof. Jacek Pyżalski, takie zachowania są regularne, wymierzone w słabszych, intencjonalne.

    Cyberprzemoc ma najczęściej formę słowną – pojawia się np. w komentarzach, na memach czy nagraniach wideo. Może też być bardziej zawoalowana: polegać na wykluczeniu z grupy, manipulowaniu czy nienawiązywaniu relacji.

    Badacze, którzy specjalizują się w tej tematyce stwierdzają, że cyberprzemoc jest inną formą przemocy rówieśniczej (bullying), czyli czegoś, co było znane od pokoleń. Jednak kilka cech powoduje, że w sieci potencjalni agresorzy są bardziej aktywni:

    • są przekonani o anonimowości, działają z ukrycia;
    • mogą spreparować nienawistną treść „na spokojnie”, bez potrzeby reagowania na bieżąco, jak jest np. w przypadku rozmowy osobistej czy wideo;
    • mogą działać w dowolnym czasie, a ofiara nie ma możliwości ucieczki, jak jest w przypadku osobistych kontaktów – jej profil cały czas jest dostępny w sieci.

    To powoduje, że skala problemu jest większa niż przed erą cyfrową.

     Jakie są formy cyberprzemocy?

    • publikowanie poniżających filmów lub zdjęć;
    • publikowanie ośmieszających, wulgarnych, komentarzy i postów;
    • włamania na konta serwisów społecznościowych;
    • flood, czyli wiadomościami w komunikatorze, telefonami, SMSami
    • podszywanie się pod inne osoby;
    • wykluczanie z internetowych społeczności

    Nie ma technicznych form ochrony przed cyberprzemocą, która może spotkać Twoje dziecko lub Ciebie w dowolnym miejscu w sieci. Dlatego przede wszystkim należy jej przeciwdziałać.

     Jak korzystać z Internetu i telefonu, żeby nie krzywdzić innych i nie narażać się na cyberprzemoc?

    • Traktuj innych z szacunkiem (nie wyzywać, nie obrażać, nie straszyć itp.),
    • Nie zamieszczaj w Internecie materiałów (filmów, zdjęć, tekstów), które mogą kogoś skrzywdzić,
    • Zawsze pytaj o zgodę, jeżeli chcesz komuś zrobić zdjęcie lub nakręcić film z jego udziałem,
    • Nie rozsyłaj za pomocą telefonu komórkowego zdjęć, filmów oraz tekstów, które mogą komuś sprawić przykrość
    •  Nigdy nie podawaj w Internecie swojego prawdziwego imienia i nazwiska. Posługuj się nickiem, czyli pseudonimem, internetową ksywką.
    • Nigdy nie podawaj osobom poznanym w Internecie swojego adresu domowego, numeru telefonu i innych tego typu informacji. Nie możesz mieć pewności, z kim naprawdę rozmawiasz
    • Nigdy nie wysyłaj nieznajomym swoich zdjęć. Nie wiesz, do kogo naprawdę trafią
    • Jeżeli wiadomość, którą otrzymałeś, jest wulgarna lub niepokojąca, nie odpowiadaj na nią. Pokaż ją swoim rodzicom lub innej zaufanej osobie dorosłej.
    • Pamiętaj, że nigdy nie możesz mieć pewności, z kim rozmawiasz w Internecie. Ktoś, kto podaje się za Twojego rówieśnika, w rzeczywistości może być dużo starszy i mieć wobec Ciebie złe zamiary.
    • . Internet to skarbnica wiedzy, ale pamiętaj, że nie wszystkie informacje, które w nim znajdziesz, muszą być prawdziwe! Staraj się zawsze sprawdzić ich wiarygodność
    • Spotkania z osobami poznanymi w Internecie mogą być niebezpieczne! Jeżeli planujesz spotkanie z internetowym znajomym, pamiętaj, aby zawsze skonsultować to z rodzicami!!! Na spotkania umawiaj się tylko w miejscach publicznych i idź na nie w towarzystwie rodziców lub innej zaufanej dorosłej osoby.
    • Rozmawiaj z rodzicami o Internecie. Informuj ich o wszystkich stronach, które Cię niepokoją. Pokazuj im również strony, które Cię interesują i które często odwiedzasz.
    • . Jeżeli chcesz coś kupić w Internecie, zawsze skonsultuj to z rodzicami. Nigdy nie podawaj numeru karty kredytowej i nie wypełniaj internetowych formularzy bez wiedzy i zgody rodziców
    • Nigdy nie umieszczaj w Internecie zdjęcia karty kredytowej

     Co zrobić, gdy Twoje dziecko doświadczy cyberprzemocy?

    1. Udziel mu osobistego wsparcia, porozmawiaj, zapewnij dużo uwagi.
    2. Zabezpiecz wszystkie dowody cyberprzemocy.
    3. Zwróć się do administratora serwisu/strony z prośbą o usunięcie nienawistnych treści i zablokowanie osoby atakującej. Większość serwisów oferuje specjalny formularz.
    4. Jeśli możesz porozmawiać ze sprawcą lub jego rodzicami, żądaj od niego zakończenia przemocy i usunięcia z sieci wszystkich jej śladów.
    5. Poinformuj o tej sytuacji szkołę, wychowawcę i współpracujcie.
    6. Jeśli popełniono przestępstwo, poinformuj o nim policję.
    7. Jeśli masz pytania, dzwoń pod numer 800 100 100 – to telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa w sieci.
    8. Powiedz swojemu dziecku o telefonie zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

     

     

     

  • Udzielanie dziecku wsparcia w trakcie epidemii koronawirusa.

    Przeżywamy nowe doświadczenia. Zostajemy w domach …

    , ograniczamy wyjścia do niezbędnego minimum, w tle ciągle słyszymy nowe doniesienia o koronawirusie. Tuż przy nas, w tym czasie są także dzieci, które, podobnie jak my, doświadczają wielu trudnych emocji – od lęku, przez smutek i złość. One również mierzą się z wyzwaniami i pytaniami: „Co się teraz będzie działo?”, czy Jak przetrwać z rodzicami w czterech ścianach?”

    Nazywaj i akceptuj emocje dziecka. Wszystkie.

    Okres kwarantanny/ciągłego przebywania w domu jest i będzie trudny. Dla wszystkich. Nie mam na myśli żadnych katastroficznych wizji, ale fakt: bycie praktycznie non stop w domu (tu szczególnie wspieram rodziców mieszkających w bloku, bez dostępu do ogrodu ), w rutynie jest trudne. Wszyscy jesteśmy istotami społecznymi- potrzebujemy spotkań, wyjść z domu. Rutyna na dłuższą metę nas przytłacza, cztery ściany mogą skutecznie obniżać nastrój. 

    Bardzo dużo w kontekście koronawirusa mówimy o lęku. I wspaniale- na pewno jest to emocja, która przeważa w doświadczeniu dzieci w obecnej sytuacji. Jednak chciałabym tutaj podkreślić, że w większości doświadczamy i będziemy doświadczać także innych trudnych: złości, niepewności, smutku, znudzenia, zniecierpliwienia.

    Mamy prawo to czuć. Dzieci mają prawo to czuć. Mają prawo się bać, mają prawo się złościć, mają prawo się smucić. 

    Nazywanie i akceptowanie emocji zawsze jest ważne. Nie tylko w okresie epidemii. Jednak teraz, przy takim ich nagromadzeniu, jest szczególnie ważne. Dlatego, gdy widzisz, że twojemu dziecku jest trudno.

     NAZYWAJ i AKCEPTUJ. 

    „Widzę, że boisz się koronawirusa. Tak, to trudne. Może opowiesz mi o tych strachach?”

    „Złościsz się, że ciągle musimy siedzieć w domu. Rozumiem. Też mnie złości, że nie możemy pobawić się na placu zabaw. Może zastanowimy się jak zrobić mini plac zabaw w domu?”

    „Smutno ci, że twoje urodziny spędzimy we czwórkę. Opowiedz mi o Twoim smutku…”

    To pomaga. To wspiera. To daje bliskość.

    Opowiadaj na pytania i pozwól pytać.

    Niby proste, a tak trudne

    „Czy umrzemy od tego wirusa? Czy dziadek umrze? Czy jesteśmy bezpieczni? A czy ten wirus się kiedyś skończy? A czy on może wejść przez szparę w oknie?” 

    Często mamy przekonanie, że najważniejsza jest treść naszej odpowiedzi. Owszem jest ważna, ale równie ważna jest nasza postawa do zadawania pytań. Te pytania wynikają z nagromadzonego napięcia i niepewności, z którą wszyscy obecnie musimy się mierzyć. Stąd niezwykle istotna jest nasza gotowość-gdy odpowiadamy, prosimy o zadawanie pytań, pokazujemy: „jestem gotowa/y” i wprowadzamy atmosferę bezpieczeństwa. Gdy unikamy, zmieniamy temat, robimy wszystko, by dziecko nie zapytało „czy umrzemy?”, wprowadźmy atmosferę napięcia i niepewności, wysyłamy komunikat „nie radzę sobie”. Dzieci potrzebują spokoju, bezpieczeństwa i przekonania, że rodzic rozumie, co się dzieje i panuje nad sytuacją.

    No dobrze… A jak odpowiedzieć na te pytania? W oparciu o fakty, dostosowane do rozwoju dziecka z dodatkiem wsparcia i poczucia bezpieczeństwa „Kochanie, wszyscy ludzie się bardzo zjednoczyli i robimy wszystko, by wirus sobie poleciał. W naszym domu jesteśmy bezpieczni”, „Dziadek jest również w swoim domu, często myje ręce, tato dowozi mu zakupy i jest bezpieczny”, „Tak. Ten wirus się kiedyś skończy”, „Nie, wirusy nie wchodzą przez szparę. Zarażamy się nim, będąc blisko osób chorych, dlatego czasowo jesteśmy wszyscy w domu, by wyleczyć chorych i by wirus zniknął”.

    Wyeliminuj/ maksymalnie ogranicz przekazy medialne dotyczące koronawirusa.

    Czas z dziećmi to nie moment, by w tle leciały wiadomości, audycje o koronawirusie.

    Po pierwsze: nam też to nie służy. Jesteśmy, jako dorośli, przeciążeni ilością informacji, która na nas spada (dla jasności: nie uważam, że mamy się od nich w 100% odciąć, ale na pewno dla własnego zdrowia psychicznego ograniczyć czas spędzany na czytaniu o wirusie).

    Po drugie, tu najważniejsze z perspektywy dziecka. Dzieci nie rozumieją wiadomości. „Na marginesie”: to często argument, który stosujemy „No ale on i tak tego nie rozumie”. Tak, prawda, nie rozumie. Gdy czegoś nie rozumiemy odczuwamy napięcie i lęk. Gdy czujemy lęk, zmieszanie informacyjne, wyłapujemy informacje selektywnie, skupiając się na zagrażających przekazach. Więc z audycji w radio/ w wiadomościach dzieci przeważnie wyłapują hasła: „śmiertelne zagrożenie”, „opanowuje cały świat”, „nie radzimy sobie”, „brakuje lekarzy ”. 

    Wprowadź do domowej codzienności ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne.

    Mamy różne możliwości, które pomagają nam radzić sobie z emocjami, układać je. Jednym z nich jest mówienie o nich, wyrażanie, akceptowanie, innym: ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne. To czas nagromadzenia trudnych emocji i napięcia. Im więcej napięcia, tym trudniej nam to pomieścić (dosłownie pomieścić)…    w sobie. A nie chodzi o to, by je upychać w nas – przeciwnie: ważne by je uwalniać. Stąd w obecnym czasie konieczne jest zatrzymanie się, relaksowanie, wprowadzenie ćwiczeń oddechowych i uwalnianie emocji.

    Doskonale sprawdzą się tutaj ćwiczenia oddechowe, bajki relaksacyjne( w zakładce “Zostań w domu“)

    Szukajcie, podkreślajcie pozytywy codzienności.

    Równie ważne jest wspólne przeżywanie radości, wdzięczności, ekscytacji oraz wspólne nazywanie  i wyłapywanie dobrych, miłych, cennych chwil. Pielęgnowanie wdzięczności. To także cenny czas. To, że może być trudny, nie oznacza, że będzie tylko taki. Każdy, wspólny dzień może mieć w sobie wiele cudownych chwil. W dużej mierze zależą one od nas- od tego jak poukładamy ten czas i czy pochylimy się nad dostrzeganiem tego co cenne i ważne. Wielu z nas ma możliwość nadrobić zaległości w planszówkach, wygłupach, przytulaniu do południa. Jednym słowem nadrobić czas w byciu razem.

    Zatem ćwiczmy wdzięczność, dostrzeganie pozytywów i do pakietu codzienności dodajemy „co dobrego?”. 

    Co dobrego dziś nam się przydarzyło? Co było dla Ciebie ważne? Co ci się podobało? Jaka zabawa utkwiła Ci w pamięci? Za co jesteś wdzięczny? 

    No właśnie…

    A Tobie co daje ten czas?

    źródło: https://dzieciecapsychologia.pl/jak-wspierac-dziecko-w-trakcie-epidemii-koronawirusa-wsparciewkoronie/

    Zapraszamy Państwa do kontaktów telefonicznych i bezpośrednich z pracownikami poradni nie tylko  w tej kwestii.

    Czerpcie z tego czasu, tyle ile możecie dobrego, a kiedy będzie Wam trudno, pamiętajcie: to kiedyś minie.

     

  • Rozwijanie u dziecka myślenia logicznego

    Warto wykorzystać czas wolny na stymulowanie kreatywności, myślenia logicznego, umiejętności dedukcji u  dzieci. 

     

    1. Dobieranie w pary
      Przed dzieckiem układamy różne obrazki i prosimy o dobranie w pary – co do siebie pasuje. Następnie pytamy, dlaczego tak właśnie połączyło dwie ilustracje. Tutaj nie ma złych odpowiedzi i złych połączeń nawet wtedy, gdy wydaje nam się inaczej- najważniejsze, by dziecko potrafiło uzasadnić swój wybór.

      2. Szukanie skarbu z mapą
      Przygotowujemy mapę mieszkania, pokoju lub ogrodu (można zrobić to wcześniej z dzieckiem) i zaznaczamy na niej miejsce ukrycia jakiegoś skarbu. Dziecko posługując się nią musi go odnaleźć.

    2. Zagadki
      Opowiadamy dziecku o czymś nie podając definicji i prosimy, by zgadło, o czym mowa. Przykładowo mówimy „myślę o zwierzęciu, które ma cztery łapy, lubi trawę ibeczy” albo „myślę o czymś, co jest zrobione z drewna, może być w różnych kolorach i jest potrzebne do rysowania”. Warto zachęcić dzieci aby one dla nas też ułożyły zagadkę, rozwinie w ten sposób umiejętności słowne oraz wyróżniania istotnych cech obiektu.

     

    1. Pocztówkowe puzzle
      Obrazek lub widokówkę tniemy na kawałki (im starsze dziecko tym więcej, dla maluszków wystarczy 4- 6 elementów) i prosimy, by dziecko ułożyło obrazek. Możemy też narysować linie i poprosić dziecko o pocięcie wzdłuż nich – dzięki temu dodatkowo poćwiczymy z nim sprawność dłoni.

      5. Labirynty
      Świetnym ćwiczeniem logicznego myślenia jest szukanie drogi w labiryncie – możemy wydrukować dziecku gotową kartę pracy,narysowaćją sami lub spróbować stworzyć z nim labirynt np. z klocków.

      6. Kończenie historyjek

     Czytamy dziecku dowolne opowiadanie i pytamy „jak może skończyć się ta historia? Co może wydarzyć się później? Dlaczego tak myślisz? Inna opcja ćwiczenia – dajemy dziecku 3-4  dowolne obrazki (można wykorzystać kartoniki z gry memory, ilustracje wycięte z czasopism itp.) i prosimy o stworzenie o nich historyjki.

     

    1. Rodzinne gry

    Aby doskonalić logiczne myślenie dziecka możemy też wykorzystać dostępne w sklepach  popularne gry i układanki, np. memory, domino, „zgadnij kto to”, dla starszych dzieci – scrabble, szachy. Przy okazji będzie to rodzinna rozrywka, wzmacnianie więzi, uczenie umiejętności radzenia sobie z trudną sytuacją – wartości dodane i bardzo cenne.

     

     

                                                                                          Przyjemnej zabawy!

  • Wybór szkoły ponadpodstawowej nie jest łatwy.

    Wybór szkoły często kojarzy się z problemami…

    Drodzy Uczniowie,
     

             Wybór szkoły ponadpodstawowej nie jest łatwy, często kojarzy się z problemem, czymś, co powoduje niepokój, zmusza do decydowania, na które nie jesteśmy gotowi.
             To jednak Wasza jedna z pierwszych ważnych decyzji, od której nie ma ucieczki. To pierwszy etap planowania kariery edukacyjno – zawodowej, która dotyczy każdego z nas. To wykształcenie (ukończone szkoły, kursy, niezależnie od wybranego zawodu) oraz każda praca, jaką wykonujemy w ciągu całego życia.
             Przed Wami trudna decyzja – należy ją przemyśleć, zastanowić się, przeanalizować własne zasoby. Jak to zrobić?

    ü  Nie traktujcie tej decyzji jako problem, lecz okazję.

             Ważna jest zmiana myślenia o czekającej Was decyzji. Tokluczowy krok do sukcesu. Jeżeli widzimy coś w pozytywnymświetle to jesteśmy do tego lepiej nastawieni i zaczynamy traktować to jak okazję do rozwoju. Pozbywamy się w ten sposób lęku i niepokoju.

    ü  Pomyślcie: wybór szkoły ponadpodstawowej to dla mnie szansa na … ?:
     

    – podjęcie pierwszej, istotnej decyzji dotyczącej Waszej przyszłości. Pamiętajmy, że umiejętność podejmowania decyzji należy do jednej z najważniejszych umiejętności cenionych na rynku pracy i jestkonieczna w każdym zawodzie,
    – przyjrzenie się sobie, skupienie na tych wszystkich elementach znajomości siebie, które są ważne dla wyboru szkoły i zawodu,

    – poznanie różnych zawodów oraz porównanie ich wymagań z własnymi możliwościami,

    – przeanalizowanie systemu edukacji w naszym kraju: różnic między liceum ogólnokształcącym, technikum a branżową szkołą oraz dalszych możliwości, jakie wiążą się z wyborem każdej z tych szkół.

     

    ü  Zastanówcie się, po co planujecie karierę.

             Pewnie słyszeliście o planowaniu kariery i zastanawiacie się, dlaczego jest to takie ważne? Należy pamiętać, że wybór szkoły czy zawodu to też planowanie kariery. Nie chodzi tu o jednokierunkowy, sztywny plan, którego trzebasię trzymać do końca życia. Wasz plan ma opierać się na tym, co w tej chwili myślicie o swojej przyszłości, co teraz wydaje się ważne. Kiedyś ulegnie on modyfikacji i zmianie, gdyż karierę cechuje zmienność, nieprzewidywalność, wielokierunkowość, elastyczność. Plan ma wynikać z Waszych obecnych zainteresowań, umiejętności, uzdolnień, z aktualnej wiedzy o świecie zawodów (z uwzględnieniem zawodów, które uważane są za zawody przyszłości). Nie da się wszystkiego zaplanować raz na zawsze, gdyż tempo zmian na rynku pracy jest ogromne.

    ü  Jakie korzyści płyną z planowania?

    – Weźmiecie przyszłość we własne ręce– możecie samodzielnie zdecydować o szkole, zawodzie i miejscu pracy.

    – Uchronicie się przed zmianą szkoły: co roku niektórzy uczniowie poszukują innej szkoły, gdyż są niezadowoleni ze swojego wyboru. Przeważnie są to uczniowie, którzy nie stworzyli planu swojej kariery, nie zastanowili się na swoimi możliwościami; dokonali wyboru przypadkowo.
     

    ü  Pamiętajcie, że planowanie się opłaca

             Planowanie kariery wymaga wiele czasu i wysiłku. To nie jest kwestia jednego dnia czy jednej rozmowy z doradcą zawodowym. Nie należy odkładać tego na ostatnią chwilę, np. na czas po egzaminie ósmoklasisty. Im wcześniej planujecie, tym bardziej Wasze decyzje będą świadome i przemyślane. Pogłębiajcie wiedzę o szkołach, kierunkach i zawodach. Poznawajcie siebie – to nigdy nie jest czas stracony.

    ü  Stwórzcie plan działań

             Zastanówcie się, co jestWam potrzebne, abyście mogli dokonać wyboru. W którym z głównych obszarów (poznanie: siebie, zawodów, szkół) brakuje Waminformacji? Co możecie zrobić, aby je zdobyć? Czy jest ktoś, kto mógłby pomóc? Od czego zacząć? Kiedy? Przeanalizujcie oferty  szkół i zdobądźcie informacje na temat profili, kierunków i zawodów (wytypujcie szkoły, które mogą być dla Was najbardziej atrakcyjne).
    Oprócz zdobycia orientacji w szkołach i zawodach sprawdźcie, jakie progi punktowe obowiązują w rekrutacji. Progi punktowe mogą zmieniać się co roku, nie będą to jednak duże zmiany. Spróbujcie wstępnie oszacować swoje punkty i porównać je do progów punktowych obowiązujących dotychczas w różnych szkołach.

    ü  Testy preferencji zawodowych.

    • Pamiętajcie, aby traktować uzyskany wynik jako ogólną informację, wymagającą przedyskutowania (np. z doradcą zawodowym, nauczycielem, rodzicem), dokładniejszego przeanalizowania, przemyślenia.

    • Pamiętajcie, że wynik testów opiera się zwykle na posiadanej przez Was wiedzy o sobie: pozwala przede wszystkim zorientować się, na jakim etapie kształtowania swoich zainteresowań (wiedzy o sobie) jesteście,nie zaś, czy macie zostać lekarzem czy aktorem. Testy nie są wyrocznią! Nie dają nam pełnej wiedzy o sobie.

    • Pamiętajcie, że brak wystarczającej wiedzy o sobie na tym etapie życia nie jest niczym złym. Odkrycie własnych zainteresowań nie dokona się jednak samo, bez wysiłku. To od Waszej aktywności zależyjak wystarczająco dobrze poznacie siebie i na jakim etapie życia łatwiej Wam będzie wybrać zawód. Szukajcie tego, co sprawia, że chętnie przeznaczacie na to czas wolny, zapisujcie się na różne zajęcia, bierzcie udział w różnych inicjatywach i wydarzeniach.
    • Pamiętajcie, że każdy człowiek ma predyspozycje do wykonywania przynajmniej kilku zawodów: od testów nie oczekujcie zatem recepty na jeden konkretny zawód.

             Zachęcam do poznawania siebie, swoich predyspozycji i osobowości, do aktywności,  planowania i brania swojej przyszłości edukacyjno – zawodowej we własne ręce!

    Beata Zasowska

    Doradca zawodowy PPP Kolbuszowa

     

     
  • Potrzeby psychiczne dzieci w wieku szkolnym.

    I ich zaspokajanie w środowisku rodzinnym

     

    „Największym dobrem, które jesteśmy w stanie uczynić drugiemu człowiekowi to pomóc w odkrywaniu jego talentów i możliwości” Louis Lavelle

     

    Już od początku nauki w szkole zaczyna się kształtowanie struktury osobowości. W rozwoju osobowości mają znaczenie wrodzone składniki temperamentu,które to decydują o większej lub mniejszej aktywności dziecka oraz czynniki pozabiologiczne, do których należy motywacja do uczenia się, do rozwijania swoich zainteresowań, do kształtowania postaw moralnych. By zaś dziecko miało  motywację  do nauki, do rozwijania swoich zainteresowań i do pracy nad sobą musi mieć zaspokojone podstawowe potrzeby biologiczne i psychiczne. Zaspokojenie tych drugich jest warunkiem prawidłowego rozwoju psychicznego, zaś niezaspokojenie prowadzi do pojawienia się nieprawidłowych postaw i reakcji (agresywności, negatywizmu, kłamstw, nadpobudliwości psychoruchowej, nieśmiałości, zahamowania, niedojrzałości uczuciowej, kradzieży, przestępczości, sięgania po używki oraz objawów nerwicowych np. tików nerwowych, lęków, jąkania). Nie chodzi o zaspokajanie zachcianek dziecka,  lecz uczenie go, jak ma reagować w sytuacjach, gdy potrzeby nie można zaspokoić, uczenie go zauważania i szanowania potrzeb innych.

    Rodzina jest pierwszą i najważniejszą wspólnotą wychowawczą kształtującą osobowość dziecka i miejscem zaspokajania potrzeb psychicznych dziecka. Do potrzeb psychicznych należą:

    1. Potrzeba doznawania miłości, czułości i opieki

     

    Właśnie miłość jest dla rozwoju psychicznego dziecka tym, czym słońce dla rozwoju somatycznego. Dziecko będzie umiało kochać i będzie miało przyjazny stosunek do innych w przyszłości, jeśli samo było kochane. A więc dziecko musi być kochane, by samo mogło kochać innych i miało motywację czynienia dobra. Wzorce wychowania utrwalone w domu rodzinnym rzutują na całe życie człowieka, stąd powiedzenie, że „ rodzice wychowują przyszłych rodziców”. Oczywiście ważne jest też, jaka jest ta miłość i opiekuńczość. Często właśnie w miłości popełnia się poważny błąd wychowawczy, jakim jest nadopiekuńczość, czyli zaspokajanie wszystkich zachcianek, chronienie przed każdym samodzielnym wysiłkiem i braniem odpowiedzialności za swoje czyny. Rodzice kierują się tu pragnieniem, by dziecko miało łatwiejsze, szczęśliwsze dzieciństwo niż oni sami. Rezultatem takiej postawy jest wychowanie osób niedostosowanych społecznie, biernych, bez inicjatywy, niedojrzałych, często znerwicowanych bądź zarozumiałych, egoistycznych i samolubnych.

     

    1. Potrzeba aktywności i wypoczynku

    Aktywnością dziecka w wieku szkolnym jest nauka, pomaganie rodzicom, zabawa, aktywność sportowa i każde inne zajęcia angażujące sprawność ruchową, intelekt czy zmysły. Rodzice powinni zadbać o te aktywności i odpowiednie ich proporcje. Z aktywnością wiąże się potrzeba odpoczynku codziennego, weekendowego, w czasie ferii czy wakacji. Wypoczynek powinien zapewnić dziecku dotlenienie organizmu i obniżenie napięcia nerwowego.

    1. Potrzeba samodzielności oraz odpowiedzialności i poczucia obowiązku

     

    Potrzeby te są związane z potrzebą aktywności. Naturalnym jest dążenie dziecka do samodzielnej, swobodnej aktywności i rodzice nie powinni lekceważyć  tego dążenia, ani krytykować czy ograniczać. Powinni raczej uszanować je i pochwalać. Samodzielność i odpowiedzialność gwarantuje dobre współżycie z ludźmi, radzenie sobie w życiu i osiąganie efektów w nauce, później w pracy. Dyscyplina w wychowaniu jest nieodzowna, by dziecko w przyszłości umiało dostosować  się do wymagań i zasad. Musi mieć jednak margines swobody, prawo do samodzielnego wyboru, do samodzielnych decyzji i, osobistej odpowiedzialności za ten wybór czy decyzję. Nie można żądać absolutnego posłuszeństwa, bo wtedy psychicznie ubezwłasnowolnia się dziecko, pozbawia się go godności i możliwości samostanowienia. By wykształcić u dziecka poczucie odpowiedzialności i obowiązku dziecko musi wiedzieć dokąd zmierza, jaki jest cel nauki, pracy. Znając cel bardziej zainteresuje się nauką, lepiej się będzie uczyło. Powinno wiedzieć , dlaczego się od niego coś wymaga, jakie będą czy byłyby skutki sprzeciwu, niewykonania polecenia. Gdy dla przykładu wołamy dziecko do domu przerywając mu zabawę z rówieśnikami, to nie dlatego, by sprawdzić jego posłuszeństwo, lecz dlatego, że jest ważna przyczyna np. ma się zająć młodszym rodzeństwem.

     

    1. Potrzeba powodzenia i sukcesów oraz potrzeba znaczenia, satysfakcji i uznania u osób najbliższych i dalszych

     

    Dziecko idzie chętnie do szkoły, gdy ma sukcesy. Pragnie zrobić coś przyjemnego dla rodziców, gdy ma z nimi dobre relacje uczuciowe. Właśnie aprobata, uznanie, zachęta ze strony otoczenia, pozytywna ocena jego możliwości, działań sprawiają, że dziecko zaczyna wierzyć w siebie, z zapałem podejmuje trud ćwiczenia swoich umiejętności, opanowywania niepożądanych reakcji, ma motywację do nauki. Skoro rodzice oceniają je pozytywnie, to ono samo wierzy w siebie. Przeciwnie, nadmierne wyolbrzymianie wad i błędów oraz stałe strofowanie ( np. „ty zawsze jesteś taki niegrzeczny”, „ty nic nie potrafisz zrobić dobrze”, „jesteś guzdrała”) hamuje aktywność, powoduje utratę wiary w siebie i chęć pracy nad sobą. Dziecko przyzwyczaja się do takiej negatywnej opinii o sobie i przestaje się trudzić, by zasłużyć sobie na pochwałę. Myśli sobie: „Czy będę się starał, czy nie to i tak będę zły, najgorszy, więc lepiej nie będę się wysilał”. Często ocenia się dziecko, jako leniwe. Bywa tak, że jest to dziecko rozdrażnione, z poczuciem małej wartości, z brakiem wiary we własne siły, może nie lubiane lub obserwujące konflikty między rodzicami, wyczerpane złą atmosferą w domu i warunkami nauki. Staje się w takiej sytuacji zniechęcone do odrabiania zadań, do pomagania w domu. Jego „ lenistwo” może być formą obrony przed zmęczeniem psychicznym, przed nadmiarem nauki, nierzadko narzucanej przez ambitnych rodziców lub po prostu nie radzi sobie z wymaganiami szkolnymi.Trzeba starać się poznać dziecko, zrozumieć, dlaczego przynosi złe oceny, dlaczego jest niegrzeczne, niestaranne, niechętnie pomaga w domu. W poznaniu przyczyn  trudności w nauce, niepokojącego zachowania pomogą psycholodzy, pedagodzy, w razie potrzeby też inni specjaliści zatrudnieni w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej  w Kolbuszowej.

     

     

    1. Potrzeba wiary we własne siły, w siebie i potrzeba samorealizacji

     

    Potrzeby te wiążą się z poprzednimi – powodzenia , sukcesów i uznania. Dążenie do samorealizacji jest wrodzonym dążeniem osiągnięcia czegoś np. dobrych ocen, doskonałości fizycznej czy moralnej. Jednak tylko dziecko, które wierzy w siebie, w swoje siły podejmuje inicjatywę i ryzyko, by coś osiągnąć. Dlatego powinno się dodawać wiary, otuchy, podtrzymywać go „ na duchu”, szczególnie to dziecko, które jest słabsze intelektualnie, niepewne, lękliwe.

     

    1. Potrzeba kontaktów z innymi, współdziałania i współpracy

     

    Dzieci kontaktują się z rodzicami, rodzeństwem, z rówieśnikami i innymi ludźmi. W prawidłowo funkcjonującej rodzinie dziecko ma szansę nauczyć się prawidłowego komunikowania się z innymi, współżycia i współdziałania. Wychowanie w pełnej rodzinie ma nieocenione znaczenie. Rola ojca jest równie ważna, jak rola matki. Dziecko powinno mieć możliwość identyfikacji z rodzicami tej samej płci i odróżniania się od rodzica płci przeciwnej. Istotne są prawidłowe postawy rodzicielskie. Postawa odtrącająca wobec nielubianego dziecka przejawiająca się stałym krytykowaniem, rozkazywaniem, karami  wyzwala u dziecka agresję, nieposłuszeństwo, kłamstwo lub lękliwość, reakcje nerwicowe np. tiki, obgryzanie paznokci, moczenie nocne, jąkanie. Niekorzystna jest również postawa obojętna, w której ograniczone są do minimum kontakty z dzieckiem, pozostawia się mu nadmierną swobodę, nie ma zainteresowania jego sprawami. W takiej sytuacji dziecko ma problem ze stałością uczuciową, nie umie koncentrować się na nauce, jest bojaźliwe, może też popadać w konflikty z rodzeństwem, z rówieśnikami. Wspomniana przy przedstawianiu potrzeby doznawania miłości i opieki postawa nadopiekuńczości  także nie przygotuje dziecka  do nawiązywania prawidłowych relacji z innymi, gdyż nie będzie wierzyło w siebie, nie będzie umiało kontrolować impulsów, będzie mało odpowiedzialne. Najkorzystniejszą jest postawa akceptująca, wrażliwa na potrzeby dziecka, skoncentrowana na dziecku i jednocześnie konsekwentna, wymagająca i kontrolująca. Dziecko ukształtuje się na niezależne, towarzyskie, asertywne, współpracujące z rodzicami, zadowolone, nastawione na sukcesy, samokontrolujące się, ufne we własne siły, eksplorujące.

    W zaspokojeniu potrzeby kontaktów z rodzicami istotne znaczenie mają rozmowy z nimi prowadzone w spokojnej atmosferze, kiedy dziecko ma możliwość swobodnego wypowiadania się, nie jest strofowane, oceniane. Tematem takich rozmów mogą być  uzyskiwane oceny, sposób uczenia się, zainteresowania, plany na nadchodzący, wolny od nauki dzień, samopoczucie w szkole, relacje z kolegami, udział w życiu rodziny.

    W dzisiejszej sytuacji  dominowania mediów, przebywania dzieci w świecie wirtualnymkonieczne jest zapewnienie dzieciom aktywnych form wypoczynku, wspólne spędzanie czasu wolnego, zadbanie o rozwój ich zainteresowań, umożliwianie kontaktów z rówieśnikami.

                   Efektem zaspokojenia wspomnianych potrzeb psychicznych dziecka jest kształtowanie się prawidłowej osobowości i osiąganie sukcesów w różnych sferach życia.

     

    Opracowanie: Jolanta Bystrek

     
  • Ćwiczenia zwiększające koncentrację uwagi.

    Bawiąc się i ćwicząc z naszymi dziećmi pomagamy im rozwijać własną aktywność twórczą…

    Ćwiczenia zwiększające koncentrację uwagi , zmniejszające napięcie mięśni.

    Bawiąc się i ćwicząc z naszymi dziećmi pomagamy im rozwijać własną aktywność twórczą, a jednocześnie wzmacniamy koncentrację uwagi, uczymy nazywać i kontrolować emocje. Podczas wykonywania zadań pozwólmy naszym pociechom na swobodę w wyborze zabaw, zaś w przypadku pojawiających się trudności udzielajmy im dyskretnej pomocy.

    Ćwiczenia zwiększające koncentrację uwagi, zmniejszające napięcie mięśni:

    „Wesołe kuleczki” – dziecko otrzymuje miseczkę i papier lub folię aluminiową. Wspólnie zgniatamy kuleczki. Teraz wrzucamy je do miseczki. Zabawa polega na jednorazowym wydmuchiwaniu wszystkich kulek z miski.

    „Mechaniczne zabawki” – umawiamy się z dzieckiem, że za chwilę będzie nakręcaną zabawką. Na nasze hasło zaczyna naśladować jej ruchy. Próbujemy zgadnąć jaką rzeczą/zabawka jest. Zmiana ról. Teraz my udajemy zabawkę, a dziecko stara się odgadnąć jaką.

    „Pantomima” – tu przydadzą się nam pomocnicy – rodzeństwo, dziadkowie itp. Dzielimy się na dwie grupy – aktorów i widzów. Aktorzy, wśród nich nasze dziecko, improwizują ruchem dowolną bajkę. Widzowie zgadują jaką.

    „Przypływ – odpływ” – prosimy dziecko, aby stanęło na środku pokoju. Kiedy wypowiadamy słowo „przypływ”, dziecko robi krok do przodu, zaś słowo „odpływ” – krok do tyłu. Stopniowo zwiększamy tempo podawania haseł.

    „Co mam w ręku” – zasłaniamy dziecku oczy i prosimy, aby dotykiem rozpoznało przedmioty, które umieszczamy mu w dłoni. Początkowo podajemy przedmioty codziennego użytku, takie jak: łyżka, miś, klocek, lalka, później przedmioty, których rzadziej używa.

    Malowanie według instrukcji – dziecko otrzymuje kartkę z biało-czarnym obrazkiem, który ma pomalować według instrukcji, np. płatki małych kwiatów na czerwono, dużych na żółto, psa na brązowo, kotka na szaro itd.

    Układanie wzorów z patyczków – najpierw dziecko odwzorowuje to, co widzi, potem zakrywamy wzór i musi układać patyczki z pamięci. Zaczynajmy od prostych wzorów.

    „Drwale w lesie” – piłujemy drzewo – siadamy naprzeciwko dziecka (lub dwoje dzieci naprzeciwko siebie), trzymając się za ręce kołyszemy się na przemian do przodu i do tyłu. Ciągniemy ścięte drzewo – mama jest drwalem, a dziecko drzewem, które leży ścięte. Delikatnie ciągniemy dziecko za ręce. Odpoczywamy – siadamy obok siebie, dotykając się ramionami i kołyszemy się w rytm melodii. Usiłujemy wstać – siedzimy naprzeciwko siebie, trzymamy się za ręce i równocześnie wstajemy, a następnie siadamy.

    Ćwiczenia i zabawy wyciszające:

    Obrysowywanie wzorów – dziecko obrysowuje przygotowane przez nas kartonowe wzory
    i wycina je nożyczkami. Po wycięciu nakleja przedmioty na kartkę z bloku, tworząc dowolną kompozycję. Może je pokolorować.

    Kopiowanie rysunków – dziecko wybiera dowolny rysunek, przykłada kalkę kreślarską i kopiuje. Następnie wypełnia kolorami według wzoru.

    Rysowanie lub malowanie na papierze,

    Rysowanie kredą na ciemnym papierze, tekturze,tablicy

    „Wysypywanki” z piasku – zabawa na wolnym powietrzu. Piaskiem dziecko „maluje” różne wzory na ziemi.

    Stemplowanie na papierze, przy pomocy kolorowych farb i stempli z ziemniaka.

    Rysowanie „nitką” – na ciemnym papierze, dziecko układa mozaikę nitką. Możemy posmarować nitkę klejem, by utrwalić wzór.

    Kompozycje ze sznurka i kolorowych włóczek – dziecko rysuje dowolny wzór ołówkiem, następnie linie ołówka pociąga warstwą kleju, na który nakłada kolorowe nitki.

    Kolorowa wydzieranka z papieru kolorowego lub gazet.

    Płaskorzeźba w z plasteliny – dziecko toczy z plasteliny wałeczki o grubości około 0.5 cm lub według własnego pomysłu. Układa z nich kształty o małych rozmiarach.

    Ćwiczenia ułatwiające rozpoznawanie emocji i kierowanie nimi

    Czytamy dziecku różne wiersze – pytamy, czy wierszyk był wesoły czy smutny?

    Prosimy, by dziecko opowiedziało o przebiegu wczorajszego dnia w domu – co było w nim przyjemne i radosne, a co smutne, złe. Wydarzenia zaznaczamy na przygotowanej kartce „buźkami” – uśmiechniętymi i smutnymi. Czego było więcej – radości czy smutku?

    Prosimy dziecko, by pomalowało kartkę kolorem, który najbardziej kojarzy mu się z aktualnie przeżywanym przez nastrojem.

    „Uzupełnij zdania” – podajemy początek zdania, a dziecko kończy je zgodnie z własnymi doświadczeniami: Boję się, że … , Złości mnie, że… , Cieszę się, gdy…

    Pamiętajmy, że zajęcia musimy dostosować do potrzeb i możliwości naszego dziecka.

                                                                                                 Miłej zabawy!!!

  • Jak kochać i wymagać poradnik dla rodziców.

     Poradnik dla rodziców jak znaleźć środek między…

     Jak kochać i wymagać poradnik dla rodziców. (PDF)